Digital detox: waarom hebben we het allemaal nodig en hoe pakken we het aan?

FacebookTwitterLinkedInShare

Wist je dat Vlamingen gemiddeld 188 minuten per dag hun smartphone gebruiken? Dat zijn ruim 47 dagen per jaar dat je naar dat kleine schermpje staart. Confronterend? Ja, we zijn met z’n allen verslaafd aan onze smartphone, maar gelukkig zijn er manieren om die gewoonte te doorbeken, ons welzijn te verbeteren én kostbare tijd te winnen. Een digitale detox is er daar één van. Digitaal detoxen kan het hele jaar door, maar de zomervakantie is natuurlijk een ideaal moment voor minder schermtijd en om aan je (mentaal) welzijn te werken. In dit artikel leren we je alles over een digital detox (op vakantie).

Wat is een digitale detox?

Detoxen wordt vaak geassocieerd met het ontgiften van je lichaam door gezonder te eten, meer water te drinken of te stoppen met alcohol. Een digitale detox gaat eigenlijk uit van hetzelfde principe: je “ontgift” je lichaam (en vooral je brein) door je smartphone minder of zelfs helemaal niet te gebruiken om zo je schermtijd te verminderen en het verslavend effect van het oppakken van je smartphone aan te pakken. Want vergis je niet, smartphones zijn wel degelijk verslavend. Telkens wanneer we onze smartphone oppakken, wordt er in onze hersenen het geluksstofje dopamine vrijgegeven, wat verslavend werkt.

Waarom een digitale detox?   

Wat is het eerste wat je doet als je ’s ochtends wakker wordt? De kans is groot dat je jouw smartphone erbij neemt om naar nieuwswebsites te surfen, op sociale media te scrollen of je e-mails te checken. En van zodra je tijdens de dag door een vrij momentje hebt – op het toilet, bijvoorbeeld – zit je door je Instagram-feed te scrollen. Dit alles zonder dat je er eigenlijk écht interesse in hebt. Herkenbaar?

Misschien voel je ook dat dit vele smartphonegebruik een negatief effect heeft op jouw (mentale) gezondheid. Studies toonden immers aan dat veel schermgebruik negatieve gevolgen kan hebben, vooral dan bij jongeren. Zo kan overmatig gebruik zorgen voor een gebrek aan eigenwaarde en zelfvertrouwen, zijn er links met gevoelens als depressie, angst en stress, kan de concentratie eronder lijden en kunnen er slaapproblemen optreden. Dit alles leidt tot een verminderd mentaal en fysiek welzijn.

Met een digitale detox geef je jezelf de tijd om te focussen op wat echt belangrijk is. Als de mogelijkheid er niet is om te pas en te onpas te zitten swipen op je smartphone, dwingt dat je om weer in het moment te gaan leven, wat uiteindelijk ook positief zal zijn voor je gezondheid.

Een digitale detox week: hoe begin je daaraan?

Een digitale detox lijkt een hele opgave, maar het klinkt veel lastiger dan het eigenlijk is. Als je de basis op orde hebt, kom je al een heel eind. Met de basis bedoelen we het creëren van rust in je hoofd door je e-mails te sorteren, je uit te schrijven voor nieuwsbrieven die je nooit leest en je apps te verwijderen die je niet gebruikt. Zo kan je jouw smartphone met een gerust gemoed een tijdje minder of zelfs helemaal niet gebruiken.

Eens je de basis op orde hebt, begint het echte werk. Verwijder je sociale media-apps van je startscherm. Geen paniek, je kan ze later gewoon weer installeren. Als je dat na je digital detox nog zal willen, tenminste. Eens je dat gedaan hebt, kan je een paar uur per dag afstand proberen nemen van je smartphone. Door op die momenten leuke activiteiten te plannen, zal je merken dat de drang om naar je smartphone te grijpen veel beter controleerbaar is.

Lukt het goed om een paar uur afstand te nemen van je smartphone? Durf dan iets ambitieuzere doelen te stellen: 4 uur, 8 uur of zelfs een hele dag zonder je smartphone. Of, voor wie all-in wil gaan, laat je smartphone eens gewoon thuis tijdens je vakantie. Licht op voorhand wel eerst familie, vrienden en collega’s in, zodat ze zich niet onnodig zorgen hoeven te maken.

De eerste dagen van je vakantie zal de reflex er misschien nog af en toe zijn om naar die smartphone te grijpen. Maar omdat hij er toch niet is, zal die drang in de meeste gevallen snel verdwijnen en plaatsmaken voor een vrijheid waaraan je snel zal wennen.

Extra digitale detox tips

Of je nu als eerste stap je schermtijd wat wil verminderen of meteen all the way wilt gaan: onze extra tips voor een digitale detox kunnen zowel voor beginners als ervaren digitale detoxers nuttig zijn:

  • Zet je notificaties uit. Als je geen notificaties of meldingen ontvangt, zal je minder de drang voelen om constant naar die smartphone te grijpen.
  • Zet je scherm in zwart-wit. Bij sommige smartphones kan je het scherm in grijswaarden instellen, waardoor je dus geen kleuren meer ziet. Die kleurrijke schermen en rode notificaties zijn een belangrijke trigger voor de aanmaak van dopamine in je hersenen. Als je dat effect wegneemt, zal je na een tijdje minder drang voelen om je smartphone te checken.
  • Leg jezelf een schermtijdlimiet op. Een schermtijdlimiet is een relatief eenvoudige manier om bewuster te gaan nadenken over jouw smartphonegebruik. De meeste smartphones houden automatisch bij hoe vaak je ze gebruikt, maar er zijn ook apps die je schermtijd tracken.
  • Vervang je smartphone-wekker door een echte wekker. Zo voorkom je dat je ’s ochtends meteen naar je smartphone grijpt.
  • Denk aan alternatieven voor je smartphone. Het kan in eerste instantie eng of heftig klinken om zonder smartphone op vakantie te gaan, maar denk eens aan hoe er vroeger werd gereisd. Een camera, een papieren kaart, een reisgids, een woordenboekje en vooral een goede planning kunnen al wonderen doen. Wie weet ontdek je zo wel een nieuwe, leukere manier van reizen.
  • Kies voor een vakantiebestemming waar er geen of slecht internet is. Door voor een bestemming te kiezen waar er geen internet is, zal je minder last hebben van het gevoel iets te missen. Een huisje diep in de bossen of een chalet in de bergen: als er toch geen internet is, zijn er ook geen digitale verleidingen, waardoor je optimaal van de rust kan genieten.

Tot slot: tijd voor de dingen die écht belangrijk zijn  

Terwijl onze smartphones handig zijn en ons soms zelfs productiever kunnen maken, doen ze vaak ook het omgekeerde. Bovendien zijn ze verslavend en kunnen ze bij verkeerd gebruik een negatief effect hebben op onze gezondheid. Gelukkig kan je via een digitale detox even afstand nemen van jouw smartphone en komt er kostbare tijd vrij voor de dingen die écht belangrijk zijn in het leven. Tijd voor jezelf en je welzijn, maar ook voor quality time met familie en vrienden. Hoog tijd dus om deze smartphone weg te leggen of deze laptop dicht te klappen. Geniet ervan!

Tags